• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

Wat kunnen wij in deze situatie doen als antwoord op de zojuist beschreven uitdaging?

Ik wil mij beperken tot de mogelijkheden die eigen zijn aan de opdracht van het leerambt. In de afgelopen jaren heeft het Magisterium zich in deze kwestie vaak genoeg uitgesproken. Onvermoeibaar insisteert de Heilige Vader op de fundamentele plicht van elke christen het leven te verdedigen; talrijke bisschoppen verheffen hierover op een bevoegde en krachtige wijze hun stem. De Congregatie voor de Geloofsleer heeft in de laatste jaren enkele belangrijke documenten uitgegeven over de ethische onderwerpen betreffende de eerbied voor het leven. In 1974 verscheen de Congregatie voor de Geloofsleer
De abortu procurato - Declaratio
Verklaring over Abortus provocatus
(18 november 1974)
; anno 1980 werd in de Instructie Congregatie voor de Geloofsleer
Iura et Bona
Verklaring over euthanasie
(5 mei 1980)
een uitspraak gedaan over de problematiek van de euthanasie en de zorg voor de zieken tijdens hun eindfase; zeven jaar later benadrukte de Instructie Congregatie voor de Geloofsleer
Donum Vitae
Over het beginnend menselijk leven en waardigheid van de voortplanting
(22 februari 1987)
in de context van het thema van de medisch begeleide voortplanting het respect dat men de menselijke embryo's verschuldigd is, van de zogenaamde 'overtollige' producten van de bevruchting in vitro, het probleem van hun bewaring door bevriezing en van hun vernietiging, en eveneens van selectieve abortus als gevolg van veelvoudige inplantingen.

Ondanks deze standpuntbepalingen en de talrijke pauselijke interventies betreffende enkele van genoemde problemen of aspecten ervan, blijft het terrein breed open voor een algemene herneming van de thematiek op leerstellig niveau, die de diepere wortels van deze 'doodsmentaliteit' zou moeten bloot leggen en de meest ernstige consequenties aanklagen. Men zou dus kunnen denken aan een mogelijk document over de verdediging van het menselijk leven, dat naar mijn mening twee originele eigenschappen zou moeten hebben ten opzichte van de vorige documenten. Dit document zou zich allereerst niet moeten beperken tot overwegingen van persoonlijke moraal, maar ook beschouwingen inzake sociale en politieke moraal naar voren moeten brengen. Meer in detail zouden de diverse bedreigingen voor het menselijk leven vanuit vijf verschillende gezichtspunten beschreven kunnen worden: het leerstellige, het culturele het wetgevende, het politieke en tenslotte het praktische standpunt.

Vanuit het specifieke leerstellige standpunt, zou het Magisterium zich nu op plechtige wijze kunnen uitspreken over het beginsel dat "het rechtstreeks doden van een onschuldig menselijk wezen, steeds materie van ernstige schuld is". Zonder een formele dogma-verklaring te zijn, zou deze uitspraak niettemin het gewicht hebben van een dogma-verklaring. De sleutelelementen: 'rechtstreeks doden', 'onschuldig menselijk wezen', 'materie van ernstige schuld' kunnen inderdaad nauwkeuriger bepaald worden. Hiervoor ontbreken noch de grondslagen van de Bijbel noch die van de traditie. In een moment van een wijdverspreide leerstellige verwarring, kan zo'n strikt doctrinele standpuntbepaling met een hoge gezagsgraad van het allergrootste belang zijn. Maar het is niet voldoende. Dat de geloofsvisie rationeel verantwoord kan worden en dat zij ook menselijk gezien voor de hand ligt, moet zichtbaar gemaakt worden in de context van onze tijd. Van hieruit moet de leer van de Kerk ontwikkeld worden volgens de overige gezichtspunten. Het culturele gezichtspunt zou de gelegenheid kunnen bieden de levensvijandige ideologie, gebaseerd op het materialisme en gerechtvaardigd door het utilitarisme, aan te klagen.

Het wetgevende gezichtspunt zou een overzicht kunnen ontwerpen van de verschillende soorten wetten, die reeds bestaan of ontworpen worden inzake abortus, handel in embryo's, euthanasie, enzovoorts. Daardoor zou duidelijk kunnen worden welke impliciete vooronderstellingen in deze wetten vervat liggen, zou aangetoond kunnen worden in hoeverre deze wetten intrinsiek immoreel zijn, en zou nauwkeurig beschreven kunnen worden wat de eigen functie van de burgerlijke wet is ten overstaan van de morele wet.

Het politieke gezichtspunt zou één van de belangrijkste elementen kunnen vormen. De bedoeling zou zijn aan te tonen hoe de wetten steeds de vertaling zijn van een maatschappijvisie en hoe het plan, dat vervat ligt in de tegen het leven gerichte wetten, een fundamenteel totalitaire pretentie heeft ten opzichte van de eigen samenleving en van een fundamenteel imperialistische houding blijk geven ten opzichte van de landen van de Derde Wereld, die men vanuit de ontwikkelde westerse landen in toom probeert te houden met de noodoplossing van demografische projecten, die voor geen enkel middel terugschrikken.

Vanuit het praktische gezichtspunt tenslotte, zou men zich bijvoorbeeld kunnen inspannen de mensen bewust te maken van het morele kwaad, inherent aan sommige vruchtafdrijvende of contraceptieve vruchtafdrijvende middelen, van het morele kwaad dat in het geding is bij de bevordering van en toetreding tot de verenigingen voor het zogenaamde 'recht op een waardige dood', of bij de verspreiding van brochures die aanwijzingen geven hoe men zelfmoord kan plegen, enzovoorts.

In deze context zou men eveneens kunnen spreken over de rol van de massamedia, van politieke partijen en parlementsleden, van artsen en ziekenhuispersoneel, enzovoorts, steeds met aandacht voor zowel de positieve als de negatieve aspecten, door enerzijds de medeplichtigheid aan te klagen en anderzijds alle initiatieven ten gunste van het leven aan te moedigen, te prijzen en te motiveren.

Zo komen we bij het tweede originele kenmerk van een mogelijk nieuw document: ook al zal hierin het aanklagende element zijn plaats moeten hebben, toch zal dit niet de meeste plaats moeten innemen. Vóór alles, zou het een vreugdevolle uitdrukking moeten zijn van de boodschap van de onmetelijke waarde die elke mens, in zich draagt, hoe arm, zwak of ziekelijk hij ook moge zijn. Het leerstuk zou moeten verkondigen hoe deze waarde van de mens zich kan onthullen aan de ogen van de filosofen, maar vooral - zoals de Openbaring ons leert - wat de waarde van de mens is in de ogen van God.

Het beoogde document zou in bewondering de buitengewone daden van de Schepper voor zijn schepping moeten oproepen, het wonder van de Verlosser die is gekomen om mensen te ontmoeten en te redden. Men zou moeten aantonen hoe de ontvangst van de Geest tevens de edelmoedige ontvankelijkheid tegenover de andere persoon inhoudt en dus de openheid voor elk menselijk leven vanaf het moment waarop het zich aankondigt tot zijn laatste ogenblik.

Kortom, tegen elke ideologie en politiek van de dood in, moeten wij de goede boodschap van het christendom in zijn essentiële lijnen weer in bewustzijn roepen: Christus heeft, boven alle lijden uit, de weg voor de werking van de genade geopend voor het leven, zowel in zijn menselijk als in zijn goddelijk aspect. Nog belangrijker dan welk document ook is een samenhangende en overtuigde verkondiging van het Evangelie van het leven door alle geloofsverkondigers ter wereld, opdat de zekerheid en de vreugde van het geloof weer opgebouwd en de redenen van onze hoop aan de gelovigen verkondigd worden (1 Pt. 3, 15), die ook de niet-gelovigen kunnen overtuigen.

Document

Naam: HET PROBLEEM VAN DE BEDREIGINGEN VOOR HET MENSELIJK LEVEN
Overzicht gegeven bij het Buitengewone Consistorie over dit thema
Soort: Joseph Kardinaal Ratzinger
Auteur: Joseph Kardinaal Ratzinger
Datum: 4 april 1991
Copyrights: © 1991, Kerkelijke Documentatie p. 161
Vert.: dhr. A.J. Geuns, alineanummering en -indeling: redactie
Bewerkt: 7 november 2019

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2023, Stg. InterKerk, Schiedam, test