• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x
Aan gezien de Kerk katholiek blijkt in de synaxis Red.: eucharistische samenkomst van de plaatselijke Kerk, moet deze katholiciteit zich uiteraard ook manifesteren in de gemeenschap met de andere Kerken die hetzelfde apostolische geloof belijden en die dezelfde kerkelijke basisstructuur delen, te beginnen met de dichtstbijzijnde, krachtens hun gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor de zending in hun regio Vgl. Pauselijke Raad ter bevordering vd Eenheid vd Christenen, München Document - Gezamenlijke Commissie voor Theologische Dialoog tussen de Katholieke Kerk en de Orthodoxe Kerk, Het Mysterie van de Kerk en de Eucharistie in het kader van het mysterie van Heilige Drie-eenheid (6 juli 1982). III, 3 Vgl. Pauselijke Raad ter bevordering vd Eenheid vd Christenen, Valemo Document - Gezamenlijke Commissie voor Theologische Dialoog tussen de Katholieke Kerk en de Orthodoxe Kerk, Het Wijdingssacrament in de sacramentele structuur van de Kerk, in het bijzonder met betrekking tot de Apostolische Successie en de eenheid van het Volk van God (26 juni 1988). nrs. 52 en 53. Communio tussen Kerken komt tot uitdrukking bij de wijding van bisschoppen. Deze wijding wordt volgens canoniek recht toegediend door drie of meer bisschoppen, of tenminste door twee (vgl. Nicea I, Canon 4), die handelen in de naam van het bisschoppelijke corpus en van het volk van God, terwijl ze zelf hun bediening ontvangen hebben van de Heilige Geest door de handoplegging binnen de apostolische successie. Wanneer dit gebeurt in overeenstemming met het kerkelijk recht, is de gemeenschap onder de Kerken in het ware geloof, de sacramenten en het kerkelijk leven verzekerd, evenals de levende gemeenschap met de voorgaande generaties
Zo'n effectieve gemeenschap onder meerdere plaatselijke Kerken waarvan ieder de katholieke Kerk is op een bepaalde (particuliere) plaats, heeft haar uitdrukking gekregen in bepaalde praktijken: de deelname van de bisschoppen van aangrenzende bisdommen aan de wijding van een bisschop van de plaatselijke Kerk; de uitnodiging aan een bisschop van een andere Kerk om te concelebreren bij de synaxis van de plaatselijke Kerk; het welkom heten van de gelovigen van deze andere Kerken om deel te nemen aan de eucharistische tafel; de uitwisseling van brieven bij gelegenheid van een wijding; en het voorzien in materiële hulp.
Een canon die zowel in het Oosten als in het Westen aanvaard wordt, drukt de relatie uit tussen de plaatselijke Kerken van een regio: "De bisschoppen van iedere provincie (ethnos) moeten degene erkennen die onder hen de eerste (protos) is en hem als hun hoofd (kephalos) beschouwen en niets belangrijks doen zonder zijn instemming (gnomè); elke bisschop mag enkel doen wat zijn eigen diocees (paroikia) en de daarvan afhankelijke gebieden aangaat. Maar de eerste (protos) mag niets doen zonder de instemming van allen. Want op deze manier zal de eendracht (homonoia) zegevieren en zal God geprezen worden door de Heer in de Heilige Geest" (Apostolische Canon 34).
Deze norm, die in de canonieke traditie in meerdere vormen terugkeert, is van toepassing op alle relaties tussen de bisschoppen van een regio, zowel die van een provincie, als die van een metropolitaat of van een patriarchaat. De praktische toepassing ervan kan gevonden worden in de synoden of de concilies van een provincie, een regio of patriarchaat. Het feit dat de samenstelling van een regionale synode altijd wezenlijk uit bisschoppen bestaat, ook al sluit dit andere leden van de Kerk in, laat het wezen zien van synodaal gezag. Alleen bisschoppen hebben stemrecht. Het gezag van een synode is gebaseerd op de aard van het bisschoppelijk dienstwerk, en laat de collegiale aard van het bisschopsambt zien ten dienste van de gemeenschap van Kerken.
Een synode (of concilie) impliceert uit zichzelf de deelname van alle bisschoppen van een regio. Zij wordt geleid door het beginsel van consensus en eendracht (homonoia), wat wordt aangeduid door eucharistische concelebraties, zoals dit vervat ligt in de einddoxologie van de hierboven genoemde Apostolische Canon 34. Het feit evenwel blijft overeind dat iedere bisschop in zijn pastorale zorg rechter is, en voor God verantwoordelijk over de zaken van zijn eigen bisdom Vgl. H. Cyprianus van Carthago, Brieven, Epistolae. 55, 21; zo is hij de wachter over de katholiciteit van zijn plaatselijke Kerk, en moet hij er altijd zorg voor dragen de katholieke gemeenschap met de andere Kerken te bewaren.
Hieruit volgt dat een regionale synode of concilie geen enkel gezag heeft over andere kerkelijke regio's. Niettemin zijn de uitwisseling van informatie en de raadplegingen tussen de vertegenwoordigers van diverse synoden een uiting van katholiciteit, evenals van die broederlijke onderlinge steun en liefde die tussen alle plaatselijke Kerk regel dient te zijn tot groter gemeenschappelijk voordeel. Elke bisschop is samen met al zijn collega's verantwoordelijk voor de hele Kerk in een en dezelfde apostolische zending.
Op deze wijze zijn diverse kerkprovincies ertoe gekomen hun banden van gezamenlijke verantwoordelijkheid aan te halen. Dit was een van de factoren die in de geschiedenis van onze Kerken de Patriarchaten hebben doen ontstaan. Patriarchale synodes worden door dezelfde ecclesiologische beginselen en dezelfde canonieke normen geleid als provinciale synoden.
In de loop der eeuwen hebben zich zowel in het Oosten als in het Westen nieuwe configuraties ontwikkeld van gemeenschap tussen plaatselijke Kerken. In het christelijke Oosten werden nieuwe patriarchaten en autocephale Kerken gesticht en in de Latijnse Kerk is onlangs een bijzonder vorm van groepering van bisschoppen opgekomen: de bisschoppenconferenties. Deze zijn vanuit een ecclesiologisch standpunt gezien niet louter administratieve onderverdelingen: zij vormen de uitdrukking van de geest van gemeenschap in de Kerk, terwijl zij tegelijkertijd de diversiteit van de menselijke culturen respecteren.
Regionale synodaliteit, ongeacht haar contouren en canonieke regeling, toont in feite aan dat de Kerk van God niet een gemeenschap is van personen of plaatselijke Kerken die van hun menselijke wortels afgesneden zijn. Omdat zij de gemeenschap is van het heil, en dit heil "herstel van de schepping" betekent Vgl. H. Ireneüs van Lyon, Tegen de ketters, Adversus Haereses. I, 36, 1, omvat zij de menselijke persoon in alles wat hem of haar verbindt met de menselijke werkelijkheid zoals deze door God geschapen is. De Kerk is niet zomaar een verzameling van indivi­duen; zij bestaat uit gemeenschappen met verschillende culturen, geschiedenissen en sociale structuren.
In de groepering van plaatselijke Kerken op regionaal niveau, verschijnt katholiciteit in haar ware licht. Zij vormt de uitdrukking van de aanwezigheid van het heil, niet in een ongedifferentieerd universum, maar in de mensheid zoals God haar heeft geschapen en haar komt redden. In het heilsmysterie is de menselijke natuur tegelijkertijd zowel in haar volheid aangenomen, alsook genezen van wat de zonde in haar ingestort had aan zelfgenoegzaamheid, trots, wantrouwen van de ander, agressiviteit, jaloezie, nijd, valsheid en haat. Kerkelijke koinonia is de gave waardoor heel de mensheid samengevoegd wordt in de Geest van de verrezen Heer. Deze door de heilige Geest geschapen eenheid, verre van tot uniformiteit te vervallen, vraagt om, bewaart, en in zekere zin bevordert diversiteit en bijzonderheid.

Document

Naam: KERKELIJKE COMMUNIO, CONCILIARITEIT EN GEZAG
Ecclesiologische en Canonieke gevolgtrekkingen uit de Sacramentele Natuur van de Kerk ("Ravenna Document" van de Gezamenlijke Commissie voor Theologische Dialoog tussen de Katholieke Kerk en de Orthodoxe Kerk)
Soort: Pauselijke Raad ter bevordering vd Eenheid vd Christenen
Datum: 14 oktober 2007
Copyrights: © 2007, Libreria Editrice Vaticana
Vertaling uit het Engels: Past. Chr. van Buijtenen, pr.
Voor betekenis van deze tekst zie de startpagina van dit document
Bewerkt: 7 november 2019

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2024, Stg. InterKerk, Schiedam, test